ေက်ာင္းသင္ခန္းစာ ဘာသာျပန္ျခင္း သုိ႔မဟုတ္ ဘာသာရပ္ဆုိင္ရာ ဘာသာျပန္ျခင္း (Academic Traslation) // ေဒါက္တာခင္ေမာင္ညိဳ //

( ၁ )
 
အစ ကတည္းက ခက္ၿပီ။
 
(Academic Translation) တဲ့။
 
ဒါကုိ ကၽြန္ေတာ္က ေက်ာင္းသင္ခန္းစာ ဘာသာျပန္ျခင္းလုိ႔ ေရးလုိက္ေတာ့ သေဘာမတူမႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိမွာ အေသအခ်ာပါပဲ။ ေက်ာင္းမွာ စာသင္တာမ်ဳိးျဖစ္တဲ့ ပညာရပ္ဆုိင္ရာ ဆုိတာကုိ Academic လုိ႔ ေခၚတာပဲ။ ဒီေတာ့ ပညာရပ္ဆုိင္ရာ ဘာသာျပန္ျခင္းလုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ ဒါဆုိရင္ ပုိၿပီး ခံ့ညားမွာေပါ့။ ဒီလုိ ဘာသာျပန္တာေတြကုိ အဓိက ဘယ္မွာသံုးတာလဲ။
 
တကၠသုိလ္ ေကာလိပ္ အပါအ၀င္ ေက်ာင္းေတြမွာ သံုးတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ သံုးတဲ့ စာေပေတြေပါ့။ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္က ဘာသာရပ္ဆုိင္ရာ ဘာသာျပန္ျခင္း ဆုိတာကုိလည္း သံုးခ်င္သံုးေပါ့လုိ႔ စဥ္းစားတယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ခက္ခဲတာ အမွန္ပဲ။ စင္စစ္ေတာ့ ဘာသာရပ္တစ္ခုကုိ လူေတြ နားလည္ေအာင္ ေရးသားရတာ မလြယ္ဘူး။
 
႐ူပေဗဒပညာရွင္ အုိင္းစတုိင္းက ၁၉၄၈ မွာ ထုတ္ေ၀တဲ့ သူ႕ရဲ႕ The Universe and Dr. Einstein ဆုိတဲ့ စာအုပ္မွာ “အေကာင္အထည္ မရွိတဲ့ သိပၸံပညာရပ္ကုိ လူေတြနားလည္ေအာင္ ေရးသားရတာ အင္မတန္ ခက္ခဲတယ္” လုိ႔ မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာေတြကုိ လူအားလံုး နားလည္ဖုိ႔ မရည္ရြယ္ေပမယ့္ အမ်ားနားလည္ေအာင္ေတာ့ ႀကဳိးစား ဘာသာျပန္ရပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရး မရမီကတည္းက သခင္ဗေသာင္း၊ သိန္းေဖျမင့္နဲ႔ ဦးႏုတုိ႔ ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ နဂါးနီစာအုပ္တုိက္ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ထဲမွာ ကမၻာကုိ ျမန္မာတုိ႔ သိေအာင္ လုပ္ရမယ္ဆုိၿပီး ပါရွိခဲ့တယ္။
 
ဒါဟာ ကမၻာ႔စာေပေတြကုိ ျမန္မာလုိျပန္ဖုိ႔ပဲ ျဖစ္တယ္။ ထုိစဥ္က ဘာသာရပ္ဆုိင္ရာ ဘာသာျပန္ျခင္းကုိ သတိထားမိဟန္မတူေပ။ သုိ႔ေသာ္ လြတ္လပ္ေရးစရၿပီး ဘာသာျပန္စာေပ အသင္း တည္ေထာင္ၿပီးေနာက္ သိပၸံဘာသာရပ္မ်ားကုိ ဘာသာျပန္ခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ တကၠသုိလ္ ေကာလိပ္မ်ားမွာ ဘာသာရပ္မ်ားကုိ ဘာသာျပန္ဆုိ သင္ၾကားလာတဲ့ အခ်ိန္ကုိ ဆုိက္ေရာက္လာတယ္။
 
အဲဒါ ႐ုပ္လံုးေပၚလာတာကေတာ့ ၁၉၆၄ မွ ၁၉၈၄ ခုႏွစ္အထိ အႏွစ္ ၂၀ ခန္႔ ျဖစ္ခဲ့သည္ဟု မွတ္သားခဲ့ပါသည္။ တကၠသုိလ္ ဘာသာျပန္အသင္းအဖြဲ႕ ႀကီး တစ္ခု ရွိခဲ့သည္။ အယ္ဒီတာမ်ား စာျပင္စာျပဳမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ အဲဒီအဖြဲ႕ဟာ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ သထံုလမ္း၊ ယခင္ ဘီအုိစီေကာလိပ္ေနရာတြင္ တည္ရွိခဲ့တယ္။ အဲဒီေနရာမွာ တကၠသုိလ္ပံုႏွိပ္တုိက္လည္း ရွိတယ္။ ပညာပေဒသာ စာေစာင္ကုိလည္း ထုတ္ေ၀ခဲ့တယ္။
 
သုိ႔ေသာ္ ေနာက္ပုိင္း၊ တကၠသုိလ္ေတြမွာ ဘာသာစံု အဂၤလိပ္လုိ သင္လာၾကတယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ဘာသာျပန္အဖြဲ႕လည္း ေမွးမွိန္လာတယ္။
 
( ၂ )
 
ဘာသာျပန္ဆုိရာမွာ ဘာသာျပန္ဆုိတဲ့သူမွာ အေရးပါတဲ့ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ လုိအပ္တယ္လုိ႔ ဆုိတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ဘာသာျပန္ဆုိသူအေနနဲ႔ မူရင္းဘာသာရပ္ကုိေရာ ျမန္မာစာေပ ဘာသာစကားကုိေရာ ကၽြမ္းက်င္ရမွာ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ အဂၤလိပ္ဘာသာမွ ဘာသာျပန္ရင္ အဂၤလိပ္စာေရာ ျမန္မာစာေရာ ကၽြမ္းက်င္သူ တစ္ေယာက္ ျဖစ္ရပါတယ္။
 
တကယ္ေတာ့ ဘာသာရပ္ဆုိင္ရာ ဘာသာျပန္ျခင္းကုိ ျပဳလုပ္ရင္ေတာ့ ဘာသာျပန္သူမွာ ဒီထက္ပုိၿပီး အရည္အခ်င္း ျပည့္၀ရပါတယ္။ ဘာသာျပန္သူအေနျဖင့္ မူရင္းဘာသာရပ္ကုိေရာ ျမန္မာစာေပကုိပါ ကၽြမ္းက်င္ရ႐ံုသာမက သက္ဆုိင္ရာ ဘာသာရပ္ကုိလည္း ကၽြမ္းက်င္ရမွာ ျဖစ္တယ္။
 
ဥပမာ ဓာတုေဗဒဘာသာကုိ ဘာသာျပန္သူဟာ မူရင္း အဂၤလိပ္စာနဲ႔ မိမိျပန္ဆုိမယ့္ ျမန္မာစာကုိ သာမက ဓာတုဗဒဘာသာရပ္ကုိလည္း တီးေခါက္မိသူ ျဖစ္ရပါတယ္။
 
သုိ႔ေသာ္ ဒီလုိသံုးမ်ဳိးစလံုး ကၽြမ္းက်င္သူေတြ ရွားပါးပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဘာသာရပ္ကုိ ကၽြမ္းက်င္သူေတြဟာ စကားလံုး ေခ်ာေခ်ေမြ႕ေမြ႕နဲ႔ ဘာသာျပန္ဆုိဖို႔ အခက္အခဲမ်ားစြာ ရွိတာကုိ ေတြ႕ရတယ္။
 
ဒါေၾကာင့္ အလုပ္ျဖစ္ေစဖုိ႔အတြက္ ဘာသာျပန္အဖြဲ႕ကုိ ဖြဲ႕စည္းရျခင္း ျဖစ္တယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ တကၠသုိလ္ ဘာသာျပန္အဖြဲ႕မွာ အဂၤလိပ္စာေရာ၊ ျမန္မာစာပါ ကၽြမ္းက်င္သူေတြ ရွိၾကတာကုိ ေတြ႕ရတယ္။
 
( ၃ )
 
ဒီေတာ့ ဘာသာျပန္တဲ့အခါ ေက်ာ္လႊားရမယ့္ အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီးရွိတာကုိ သတိျပဳမိေပလိမ့္မယ္။ အခက္အခဲေတြထဲက တစ္ခုကုိ ေဆြးေႏြးလုိတယ္။
 
အဲဒါကေတာ့ ေ၀ါဟာရ စကားလံုး ေရြးခ်ယ္ျခင္းျဖစ္တယ္။ အရင္ေခတ္က အဂၤလိပ္စာလံုး Registered ဆုိတာကုိ ေရစၥလီျပဳလုပ္ၿပီးဆုိၿပီး ျမန္မာမႈျပဳခဲ့တယ္။ Summon လုပ္တာကုိ သဗၺာန္စာပုိ႔တယ္လုိ႔ ဘာသာျပန္ခဲ့ၾကတယ္။ ေနာက္ပုိင္းမွာ Registered ကုိ မွတ္ပံုတင္တယ္။ Summon ကုိ ဆင့္ေခၚတယ္လုိ႔ ဆုိလာတယ္။ တုိက္႐ုိက္ ဘာသာျပန္တာေတြကေတာ့ Suspension ကုိ ဆပ္စပင္းလုပ္တယ္။ Inspector ကုိ အင္စပက္ေတာ္မင္း စတာေတြ ေခၚၾကတာပဲ။
 
ဒါေတြဟာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ျမန္မာလုိ ဘာသာျပန္ ဖလွယ္သံုးလာၾကာေတြ ရွိတယ္။ ၁၉၆၄-၆၅ ခုႏွစ္ စာသင္ႏွစ္ေလာက္က စက္မႈတကၠသုိလ္ ပထမႏွစ္ ေမးခြန္းထုတ္တဲ့ ဆရာက သူ႕ရဲ႕ ေမးခြန္းမွာ အဂၤလိပ္လုိ စကားေတြ ညွပ္သံုးတယ္။
 
ဥပမာ ေအာက္ပါတုိ႔ကုိ Compare and Contrast လုပ္ပါဆုိတာမ်ဳိးေပါ့။
 
ျပသ၁နာေတာ့ မရွိပါဘူး။
 
ဒါေပမဲ့ ေက်ာင္းသားတစ္ေက်ာင္းရဲ႕ ဖခင္က ဒီေမးခြန္းကုိ ျမင္သြားတယ္။ အဲဒီသူက ပညာေရးေကာ္မတီ၀င္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ စက္မႈတကၠသုိလ္ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ ဦး႐ံုမုိးကုိ လွမ္းၿပီးေျပာတယ္။
 
“ဆရာတုိ႔က Compare and Contrast ကုိ ျမန္မာလုိ ဘာသာမျပန္တတ္ဘူးလား” တဲ့။
 
အက်ဳိးအေၾကာင္းေမးၾကည့္ေတာ့ ဓာတုေဗဒေမးခြန္း ျဖစ္ေနတာကုိ သိရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဓာတုေဗဒဌာနမွဴးကုိ ေခၚေျပာတယ္။
 
“ဆရာ ပညာေရးေကာ္မတီကေတာ့ ေျပာေနတယ္။ Compare and Contrast ကုိ ဘာသာမျပန္တတ္ဘူးလားတဲ့”
 
“ဟုတ္ကဲ့ ဆရာ၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဘာလုပ္ေပးရမလဲ”
 
“ဆရာတုိ႔ ေျဖရွင္းခ်က္ ထုတ္ရမွာေပါ့”
 
“အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ရွိတယ္ ဆရာႀကီး”
 
“ေျပာပါ”
 
“ပထမအခ်က္က ဒီ Compare and Contrast ကုိ ေက်ာင္းသား နားလည္တယ္။ ဘာကုိ ေျဖရမယ္ သူသိတယ္”
 
“အင္း၊ ဒါေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ RIT က ေက်ာင္းသားဟာ Compare and Contrast ကုိေတာ့ သိတာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေကာ”
 
“ေနာက္တစ္ခ်က္က ကၽြန္ေတာ္က သူ႕သားကုိ ေမးခြန္းထုတ္တာပါ ဆရာ။ ကၽြန္ေတာ္ သူ႕အေဖကုိ ေမးတာမွမဟုတ္ဘဲ”
 
ပါေမာကၡခ်ဳပ္ဦး႐ံုမုိး ၿပဳံးသြားပါတယ္။
 
ဦး႐ံုမုိးနဲ႔ ေက်ာင္းသားရဲ႕ ဖခင္ ကြယ္လြန္သြားပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ဓာတုေဗဒဆရာနဲ႔ ေက်ာင္းသားကေတာ့ ယေန႔ သက္ရွိထင္ရွား ရွိေနပါေသးတယ္။
 
( ၄ )
 
အမွန္ေတာ့ စာေပဆုိတာ လက္ဆင့္ကမ္းတာပါပဲ။ မွတ္တမ္းတင္ထားတယ္။ အႀကိမ္ႀကိမ္ အဖန္ဖန္ ေလ့လာႏုိင္တယ္။ ဒါကုိ သံုးသပ္ၿပီး ေဆြးေႏြးႏုိင္တယ္။ အက်ဳိးမ်ားစြာ ရွိတယ္။
 
ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာ ေ၀ါဟာရ ဘာသာမျပန္တတ္လုိ႔ ဘာသာမျပန္ႏုိင္ဘူး ဆုိတာ မျဖစ္ေစခ်င္ပါဘူး။ ယေန႔ သိပၸံပညာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စကားလံုးေတြဟာ ေန႔စဥ္တုိးပြားေနတယ္။ အခ်ဳိ႕လည္း ဘာသာျပန္ႏုိင္တယ္။ အခ်ဳိ႕လည္း ဘာသာမျပန္ႏုိင္ဘူး။ အခ်ဳိ႕က်ေတာ့ ဘာသာျပန္လုိက္ကာမွ ပုိ႐ႈပ္သြားတယ္။
 
ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာေတြကေတာ့ ဘာသာျပန္တဲ့ေနရာမွာ အေတာ္ေလး ထူးျခားေျပာင္ေျမာက္တယ္လုိ႔ ဆုိႏုိင္တယ္။ အဂၤလိပ္စကားမွာ ေမာ္ေတာ္ကားေတြမွာ စပယ္ယာ (Spare) ဆုိတာမရွိဘူး။ Conductor ပါ။ လမ္းေဘး Platform ဆုိတာ အဂၤလိပ္ေတြက Sidewalk ဒါမွမဟုတ္ Pedestrian လုိ႔ ေခၚတယ္။ မီးပိြဳင့္ဆုိတာလည္း Traffic Light ကုိ ေျပာတာပါ။
 
ေမာ္ေတာ္ကားေတြမွာ အရွိန္ျမင့္ေအာင္းသံုးတဲ့ Lever ဆုိတဲ့စကားအမွန္က Accelerator ပါပဲ။ ဒါေတြကုိ ဘယ္သူက ဘယ္လုိ ေျပာင္းထားလဲ မသိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာေတြ အားလံုး နားလည္တဲ့ ေ၀ါဟာရေတြ ျဖစ္ေနတယ္။
 
ေကာင္းတာေပါ့။
 
ဘာသာစကားေတြကုိ ဆက္သြယ္ေရးအတြက္ သံုးတာပါ။ စကားအလွအပေတြနဲ႔ ဘာသာျပန္တာေတြကေတာ့ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က အဓိပၸာယ္ထိေရာက္မႈကုိ အေလးထားမယ္ဆုိရင္ စကားလံုး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ မူရင္းအတုိင္းပဲထားရမွာ ျဖစ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ယေန႔မွာ တုိးတက္လာေနတဲ့ တကၠႏုိလုိဂ်ီေတြ အတြက္ စကားလံုးေတြကုိ ေမြးစားၾကရမွာပဲ။
 
ကြန္ပ်ဴတာ၊ အုိင္တီ၊ မီဒီယာ၊ ယူက်ဳ၊ ဂ်ီေမးလ္၊ ေဖ့စ္ဘုတ္ တုိ႔ကုိ ျမန္မာတုိ႔ နားလည္ အသံုးျပဳေနၾကပါၿပီ။ စာေတြထဲမွာ ထရန္စစ္စတာတုိ႔ ဆင္းမ္ကတ္တုိ႔ ျခစ္တုိ႔ဆုိတာမ်ဳိးကုိေတာ့ ဘာသာျပန္လုိ႔ မျဖစ္ႏုိင္ဘူး။ (တကယ္လုိ႔ ေမြးစားစာလံုးေတြ ျဖစ္ရင္ စာလံုးအေစာင္း (Italic) နဲ႔ ေရးသားဖုိ႔အတြက္လည္း အႀကံျပဳလုိပါတယ္)
 
( ၅ )
 
နိဂံုးခ်ဳပ္ ေျပာရရင္ ဘာသာစကားေတြဆုိတာ လူေတြ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ ကူးလူးဆက္ဆံရာမွာ အသံုးျပဳတာပါ။ တစ္ခါတစ္ခါ ဘာသာျပန္မယ္။ တစ္ခါတစ္ခါ ေမြးစားမယ္၊ တစ္ခါတစ္ခါလည္း ေျပာင္းလဲသံုးမယ္။ ကမၻာမွာ ဘာသာစကား အမ်ဳိးေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေပမယ့္ ဘာသာရပ္ဆုိင္ရာ စာအုပ္အမ်ားစုက အဂၤလိပ္လုိ တည္ရွိေနတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာလည္း အဂၤလိပ္ကုိလုိနီ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားကုိ အေမြလက္ခံရရွိထားတယ္။ ယေန႔မွာ ျမန္မာစာက႑လည္း အထူးကုိ ထြန္းေတာက္ေနၿပီ ျဖစ္တယ္။
 
ဒါကုိ အျမတ္ထုတ္ၿပီး မိခင္ဘာသာစကားနဲ႔ ေျပာင္းလဲျပန္ဆုိႏုိင္ရင္ မ်ားစြာ တုိးတက္မွာဆုိတာ အားလံုးသိၾကပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ပညာေရးနိမ့္က်တယ္ဆုိတာ ဘာသာရပ္ေတြကုိ နားမလည္ဘဲ အလြတ္က်က္တာေၾကာင့္ ဆုိတာကုိ သေဘာေပါက္ႏုိင္ပါတယ္။
 
နားမွမလည္ ဘယ္လုိေတြးမလဲ၊
 
မေတြးေတာ့ ဘယ္လုိ တီထြင္မွာလဲ၊
 
မတီထြင္ရင္ တုိင္းျပည္ ဘယ္လုိတုိးတက္မွာလဲ။
 
ဘာသာရပ္ေတြကုိ နားလည္ဖုိ႔ ေက်ာင္းသင္ခန္းစာ ဘာသာျပန္ျခင္း၊ သုိ႔မဟုတ္ ဘာသာရပ္ဆုိင္ရာ ဘာသာျပန္ျခင္း (Academic Traslation) ကုိ အမ်ဳိးသားေရးတာ၀န္တစ္ရပ္ အေနနဲ႔ ထမ္းရြက္ဖုိ႔ လုိအပ္ေၾကာင္း တင္ျပပါသည္။
 
ေဒါက္တာခင္ေမာင္ညိဳ
The Ladies News
 
 

 

Vote: 
Average: 5 (1 vote)
Reader Choice: 

Add new comment

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.