မီဒီယာေတြရဲ႕ ေစာင့္ထိန္းရမယ့္၀တၱရား// ေဒါက္တာခင္ေမာင္ညိဳ //

မီဒီယာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေျပာရရင္ သူတုိ႔ဟာ အမွန္တရားေတြျဖစ္ရၿပီး ျပည္သူေရာ အစုိးရပါ ယံုၾကည္ေစဖုိ႔ ႀကိဳးစားထားတဲ့ စာမ်က္ႏွာေတြ ျဖစ္ရပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ဂ်ာနယ္လစ္အခ်ဳိ႕ဟာ `ဘက္လုိက္ရမယ္´ ဆုိတဲ့ အယူအဆကုိ လဲြမွားစြာ လက္ခံၾကတာရွိတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒါဟာ မွားယြင္းၿပီး ဂ်ာနယ္လစ္က်င့္၀တ္ (Ethic) နဲ႔ မညီညြတ္ေပဘူး။

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔တစ္ေတြဟာ ေခတ္မီတုိးတက္ ဖြံ႕ၿဖဳိးေသာေခတ္ကုိ ေရာက္ေနၿပီျဖစ္တယ္။ ေခတ္မီတုိးတက္ ဖြံ႕ၿဖဳိးတယ္ ဆုိတာဟာ `႐ုပ္ပုိင္း´ ဆုိင္ရာသက္သက္ကုိ ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။

စမတ္ဖုန္းလွလွ၊ တက္ဘလက္ ေကာင္းေကာင္း၊ လင္ခ႐ုဇာ ေမာ္ေတာ္ကားႀကီးေတြ စီးၿပီး အဲယားကြန္းအခန္းထဲမွာ ကာရာအုိေက ဆုိၾက၊ ဘီယာေသာက္ၾကတာကုိ ေခတ္မီတုိးတက္တယ္လုိ႔ မဆုိသာဘူး။ လူမႈေရးက်င့္၀တ္၊ အေတြးအေခၚေတြကလည္း ေခတ္မီတုိးတက္ရေပမည္။

ကုိယ္က်င့္တရား ေစာင့္ထိန္းဖုိ႔တာ၀န္

.

ဂ်ာနယ္လစ္ေတြမွာ အရည္အေသြးေတြ ရွိရမယ္ဆုိတဲ့ အခ်က္ဟာ အမွန္ပဲဖျစ္တယ္။ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြဟာ -

  • ေလ့လာဆန္းစစ္ရမယ္
  • မွတ္တမ္းေတြ ထားရွိရမယ္
  • အၾကားအျမင္ မ်ားရမယ္
  • မ်က္စိဖြင့္ နားစြင့္ထားရမွာ ျဖစ္တယ္။

ဒါေတြကုိ ႐ုပ္ပုိင္းအရည္အေသြး၊ တစ္နည္း Technical Scale လုိ႔ ဆုိႏုိင္တယ္။

သူတုိ႔မွာ အေရးပါတဲ့ ေနာက္ထပ္ အရည္အခ်င္း တစ္ခုေတာ့ လုိတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ကုိယ္က်င့္တရား ေစာင့္ထိန္းမႈပါပဲ။ သူတုိ႔ဟာ အမွားအမွန္ ေ၀ဖန္ပုိင္းျခားတတ္ရမယ္။ မမွန္တဲ့ အျပဳအမူေတြကုိ ေရွာင္ရမယ္။ သူတုိ႔ေတြဟာ တတ္ႏုိင္သမွ် အမွန္ဘက္က ရပ္တည္ၾကရမွာ ျဖစ္တယ္။ Always try to do what is right လုိ႔ ဆုိထားပါတယ္။ အမွန္တရားရဲ႕ ခ်န္ပီယံ (Champion of the truth) ျဖစ္ရပါမယ္။

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သိထားရမယ့္ အခ်က္ကေတာ့ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြရဲ႕ အလုပ္ဟာ အင္မတန္ အေရးႀကီးတယ္။ သူတုိ႔ေရးသားၾကတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ အေၾကာင္းရာေတြဟာ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဆီကုိ ေရာက္တယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ ေရးသားတဲ့ အေၾကာင္းအရာ၊ သူတုိ႔ရဲ႕ သေဘာထား၊ သူတုိ႔ရဲ႕ အျပဳအမူေတြဟာ လူထုကုိ လႊမ္းမုိးေလ့ရွိတယ္။ ဆုိလုိတာက ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ဆုိတာဟာ လူထုေတြကုိ လႊမ္းမုိးရာ အားေကာင္းတဲ့ လက္နက္ႀကီးတစ္ခုလုိ ျဖစ္ေနတယ္။ (စာထဲေပထဲမွာ ဓားသြားထက္ ကေလာင္သြားထက္တယ္လုိ႔ေတာင္ တင္စားၾကဖူးတယ္)

အုပ္စုဖြဲ႕လုိသူ ဂ်ာနယ္လစ္အခ်ဳိ႕ကေတာ့ `ဘက္လုိက္ရမယ္´ ဆုိတဲ့ အယူအဆကုိ လက္ခံၾကတာ ရွိတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒါဟာ မွားယြင္းၿပီး ဂ်ာနယ္လစ္က်င့္၀တ္ (Journalist Ethic) နဲ႔ မညီညြတ္ေပဘူး။

သူ႕မွာ အစြမ္းအစေတြကေန လႊမ္းမုိးစရာ ၾသဇာေတြ ပါ၀င္လာတယ္။ ဒီလုိပါ၀ါေတြ၊ ၾသဇာအာဏာေတြ ပါ၀င္လာတာနဲ႔ တစ္ၿပဳိင္နက္ တစ္ဖက္ကလည္း တာ၀န္ယူရတယ္ ဆုိတဲ့ (responsibility) ရွိတယ္ဆုိတာကုိ ေမ့ထားလုိ႔မရဘူး။

မိမိတုိ႔တည္ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တာ၀န္ယူမႈကုိ ေမ့ထားလုိ႔မရဘူး။

ဘာတာ၀န္ေတြ ရွိလဲ။

ဂ်ာနယ္လစ္ဟာ -

  • မွ်တရမယ္
  • ဘက္မလုိက္ရဘူး
  • အမွန္ကုိ ေျပာရမယ္
  • အခ်ဳပ္အေႏွာင္ မရွိရဘူး

တကယ္လုိ႔ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြဟာ ကိုယ္က်င့္တရား ေစာင့္ထိန္းျခင္း မရွိၾကရင္ လူအမ်ားႀကီး (အမ်ား အမ်ားႀကီး) ကုိ နစ္နာေစႏုိင္ေၾကာင္း သတိျပဳသင့္တယ္။

သူတုိ႔ဟာ မိမိရတဲ့ သတင္းပင္ရင္း (သတင္းေပးသူ၊ ဌာန၊ အဖြဲ႕အစည္း) ေတြကုိလည္း ထိခုိက္တယ္၊ မိမိ ေရးသားေနတဲ့ ဂ်ာနယ္မဂၢဇင္း၊ သတင္းစာမ်ားကုိလည္း ထိခုိက္တယ္။ စာဖတ္သူေတြကုိ ထိခုိက္သလုိ အဲဒီ စာဖတ္သူေတြနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ေနတဲ့ လူမႈအသုိက္အ၀န္းကုိလည္း ထိခုိက္ေစတတ္တယ္။

ယေန႔မွာ ၆၆ (ဃ) လုိ ဥပေဒပုဒ္မေတြကုိလည္း သတိထားရမွာ ျဖစ္တယ္။

မွန္တာကုိေျပာတာ

-

ဂ်ာနယ္လစ္ေတြဟာ သတင္းေတြကုိ အေသအလဲလုိခ်င္ၾကတာ သဘာ၀ပဲ။ ဒါေပမဲ့ သတင္းရဖုိ႔အတြက္ မလိမ္ပါနဲ႔။ သင္ဟာ သတင္း အခ်က္အလက္ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကုိ ရရွိဖုိ႔အတြက္ သတင္းပင္ရင္း (source) ျဖစ္တဲ့ လူတစ္ေယာက္ကုိ မိတ္ဆက္စကားေျပာတဲ့အခါ -

  • သင့္အမည္ (ကေလာင္အမည္ကုိပါ) ရွင္းလင္းစြာ ေျပာျပပါ
  • သင့္ရဲ႕ ကုိယ္စားျပဳရာ မီဒီယာ စာနယ္ဇင္းအမည္ကုိ ေျပာျပပါ
  • သင္ဟာ ဒီသတင္းအတြက္ အခ်က္အလက္ေတြကုိ ရွာေဖြေနတာကုိလည္း ေျပာျပပါ။

သတင္းရရွိဖုိ႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္ဟာ ဆရာ၀န္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ အစုိးရအရာရွိပါလုိ႔ ဟန္မေဆာင္ပါနဲ႔။ မမွန္တာေတြကုိ သတင္းပင္ရင္းအား လုပ္ႀကံမေျပာၾကပါနဲ႔။ တားျမစ္ထားတဲ့ ေနရာကုိ ၀င္ေရာက္လုိတာနဲ႔ လိမ္ညာမႈေတြ၊ မဟုတ္မမွန္တာေတြကုိ မလုပ္ရပါဘူး။

တတ္ႏုိင္သမွ် ေျပလည္ေအာင္ မွန္ကန္တဲ့နည္းကုိ သံုးဖုိ႔လုိတယ္။

သတင္းယူဖုိ႔အတြက္ ကက္ဆက္ကုိေတာ့ ယူသြားပါ။ ကာယကံရွင္ ခြင့္မျပဳဘဲ အသံဖမ္းယူျခင္းမျပဳပါနဲ႔။ ခြင့္ျပဳခ်က္ကုိ အက်ဳိးအေၾကာင္းနဲ႔ ေျပာဆုိၿပီး ေတာင္းခံပါ။ သင္လိမ္လည္တာကုိ သိရွိသြားပါက သင့္ရဲ႕ မီဒီယာဟာလည္း သိကၡာက်မွာ ျဖစ္တယ္။ သတင္းပင္ရင္းေတြ၊ ကာယကံရွင္ေတြဟာ သင့္ရဲ႕သတင္းစာကုိ ေနာက္ထပ္ သတင္းေတြရရင္ ေျပာေတာ့မွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။

အၿမဲတမ္း ထိန္းသိမ္းရမယ့္ ကုိယ္က်င့္တရားထဲမွာ ပါ၀င္တာကေတာ့ သတင္းေတြကုိ ေရးတုိင္း အမွန္ေတြကုိသာ ေရးဖုိ႔ပါပဲ။ တတ္ႏိုင္သ၍ သတင္းကုိတိက်ေစရန္ ႀကဳိးစားပါ။ မိမိရဲ႕ သတင္းဟာ ျပည့္စံုဖုိ႔လုိတယ္။ မွ်တဖုိ႔လုိတယ္။ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း မျဖစ္ဖုိ႔ ႀကဳိးစားရေပမယ္။

အမွန္တရားကေန ေသြဖီသြားျခင္း မရွိပါေစနဲ႔။

မိမိေရးေနတာဟာ `ေကာလာဟလ´ ဟုတ္မဟုတ္ ဆန္းစစ္ပါဦး။

တကယ္လုိ႔ မိမိေရးလုိက္တဲ့ သတင္းဟာ မွားေနတယ္ဆိုတာကုိ ေနာင္အခါမွ သိတယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္လည္း ေနာက္တစ္ႀကိမ္မွာ အမွားျပင္ဆင္ခ်က္ကုိ မိမိရဲ႕သတင္းစာဂ်ာနယ္မွာ ထည့္ေပးရန္ မေမ့ပါနဲ႔။ ဒါမွ စာဖတ္သူေတြကုိ အမွန္ကုိသိမွာ ျဖစ္တယ္။

သတင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သင့္ရဲ႕ခံစားခ်က္ေတြကုိ မတင္ျပရပါဘူး။ သင့္ရဲ႕ခံစားခ်က္ ဘယ္လုိရွိေနပါေစ သတင္းထဲမွာ ထည့္မေရးဖုိ႔ သတိရၾကပါ။ လူအားလံုးရဲ႕ အျမင္ကုိသာ တင္ျပရမွာျဖစ္တယ္။

အခ်ဳိ႕ဂ်ာနယ္လစ္ေတြကေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ သေဘာထား (opinion) တစ္ေလွႀကီးကုိ သတင္းနဲ႔အတူ ေရာေထြးထည့္တတ္ၾကတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံလည္း ဂ်ာနယ္လစ္ေတြဟာ မိမိတုိ႔ သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္ကုိ ေထာက္ပံ့ထားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ သေဘာထားကုိလည္း ေစာင္းေပးတတ္ေသးတယ္။

သတင္းကုိ ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိေရးအတြက္ သံုးတတ္တာကုိ ေရွာင္ဖုိ႔လုိတယ္။

ႏုိင္ငံေရးသမားေတြဟာ တစ္ဦးကုိတစ္ဦး အပုပ္ခ်ဖုိ႔ သတင္းစာေတြကုိ သံုးတတ္တယ္။ ဒီအတြက္ ေရွာင္ဖုိ႔လုိတယ္။ သူတုိ႔ေျပာတာ မွန္ေနတာကုိ သိေသာ္မွ တစ္ဖက္က သေဘာထားမပါဘဲ ပံုႏွိပ္ျခင္းမျပဳရပါဘူး။

ဆုိးတာက လူအမ်ားစုဟာ ဂ်ာနယ္လစ္ေရးျပတဲ့ သေဘာထား (opinion) ကုိ သတင္းအခ်က္အလက္လုိ႔ မွတ္ယူတတ္ၾကလုိ႔ပါပဲ။ စာထဲပါတာေတြကုိ အမွန္လုိ႔ထင္တဲ့ လူအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒါကုိ ဂ်ာနယ္လစ္ရဲ႕ က်င့္၀တ္အရ ေရွာင္က်ဥ္ရမွာ ျဖစ္တယ္။

သင့္ရဲ႕သတင္းေဆာင္းပါးမွာ သင့္ရဲ႕သေဘာထားအျပင္ အျခားေသာ သူေတြရဲ႕ သေဘာထားေတြလည္း ပါတတ္ေသးတယ္။ အယ္ဒီတာေတြရဲ႕ သေဘာထားေတြ၊ ေငြေၾကး ေထာက္ပံ့ထားသူ (sponsor) ေတြရဲ႕ သေဘာထားေတြ ဒါမွမဟုတ္ ၾသဇာအာဏာရွိသူေတြရဲ႕ သေဘာထားေတြ ပါလာတတ္တယ္။

ပုိဆုိးတာက မမွန္တာေတြကုိ လုပ္ႀကံေရးဖုိ႔ အားေပးသူေတြေတာင္ ရွိတတ္တယ္။ ဒါကုိ ေရွာင္လုိ႔မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စဥ္းစားပါ။ သင္ေရးတာေတြဟာ သင့္ရဲ႕လုပ္ငန္းကုိ ထိခုိက္တယ္။ သင့္ရဲ႕ profession ကုိလည္း ထိခုိက္ႏုိင္တယ္။ သင့္ရဲ႕ လူမႈအသုိက္အ၀န္းကုိလည္း ထိခုိက္ေစႏုိင္ေၾကာင္း သတိျပဳသင့္တယ္။

ဒါေတြအားလံုးဟာ သင့္မွာ တာ၀န္ရွိတယ္ဆုိတာကုိ မေမ့ပါနဲ႔။

အခ်ဳိ႕ ေကာ္လံစားေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕စာေတြမွာ သူတုိ႔ရဲ႕သေဘာထားေတြ အမ်ားႀကီးပါတတ္တယ္။ ဒီလုိလူေတြရဲ႕ စာေတြကုိ သီးသန္႔ တစ္ေနရာမွာထားပါ။ သတင္းေတြ၊ သတင္းေဆာင္းပါးေတြနဲ႔ မေရာေထြးေစပါနဲ႔။

သုိ႔ေသာ္ ေကာ္လံစားေတြရဲ႕ သေဘာထားေတြဟာ မမွန္တဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ တစ္စံုတစ္ေယာက္ကုိ အေထာက္အကူျပဳေနလုိ႔ မရဘူး။ လူတစ္ေယာက္ေယာက္ အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုခုကုိလည္း ထိခုိက္လုိ႔ မရပါဘူး။

သူတုိ႔ရဲ႕သေဘာထားအျမင္ကုိ ျဖန္႔ျဖဴးဖုိ႔ မီဒီယာကုိ သံုးလုိ႔မရဘူး။

သင္ဟာ သတင္းအခ်က္အလက္တစ္ခုကုိ မွားယြင္းစြာ ေဖာ္ျပၿပီး တစ္စံုတစ္ေယာက္ကုိ နစ္နာေစတယ္ဆုိပါက အသေရဖ်က္မႈ Libel လုိ႔ ေခၚတယ္။

ဒီအတြက္ တရား႐ံုးကုိ သင္နဲ႔သင့္ရ႕ဲ သတင္းစာ ဂ်ာနယ္ေတြ ေရာက္သြားႏုိင္တာကုိ သတိျပဳပါ။

အခ်ဳိ႕က ေငြေၾကး ေျမာက္ျမားစြာ ေတာင္းတတ္တယ္။

သင့္ရဲ႕ သတင္းစာ ဂ်ာနယ္ဟာ နာမည္ပ်က္႐ံုမက မြဲသြားတဲ့အထိ က်ဆင္းသြားႏုိင္တယ္။

အသေရဖ်က္မႈဟာ တစ္ႏုိင္ငံနဲ႔ တစ္ႏုိင္ငံ ကြာျခားပါတယ္။

ဂ်ာနယ္လစ္ရဲ႕တာ၀န္ဟာ ျပည္သူန႕ဲ အစုိးရအၾကား ေပါင္းကူးလုပ္ေပးတယ္ ဆုိတာ မေမ့ပါနဲ႔။ Fake News လုိ႔ေခၚတဲ့ သတင္း အတုအေယာင္ေတြကုိ ဖန္တီးတဲ့ထဲမွာ သင္မပါေစပါနဲ႔။

အမႈေတြကုိေတာ့ ရင္မဆုိင္ရတာ အေကာင္းဆံုးပါ။ အေကာင္းဆံုး ဂ်ာနယ္လစ္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ေအာင္ ႀကဳိးစားဖုိ႔ အခ်ိန္ေရာက္လာၿပီ ျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာခင္ေမာင္ညိဳ

The Ladies News

Vote: 
No votes yet
Reader Choice: 

Add new comment

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.